KUKUŁKA (Cuculus canorus)

Kukułka (Cuculus canorus),  jest raczej płochliwa, stąd jej obecność można stwierdzić najczęściej tylko po charakterystycznym głosie. Samiec ma szary wierzch, skrzydła oraz głowę z piersią, spód jest czarno-biało prążkowany. Samice występuje w dwóch odmianach kolorystycznych. Odmiana szara jest podobna do samca, ale prążki (z rdzawym nalotem) sięgają jeszcze na pierś. Odmiana rdzawa z rdzawo-brązowymi, prążkowanymi skrzydłami i wierzchem występuje częściej na wschodzie. Charakterystyczna dla kukułki jest postawa z lekko opuszczonymi skrzydłami. Śpiew godowy samca to powszechnie znane kukanie, samica odzywa się chichoczącym trelem. Kukułka jest pasożytem lęgowym, czyli składa pojedyncze jaja do gniazd innych ptaków wróblowatych (najczęściej świergotów, pliszek, rudzików, pleszek i pokrzewek). Każda samica preferuje jeden gatunek, którego jaja są podobne go jej własnych. Zaczyna składanie jaj (prawdopodobnie 10-20) w maju. Pisklęta kukułki po wykluciu wypychają jaja gospodarzy (pomaga im w tym specjalne wgłębienie na grzbiecie).
W maju kukułcze samce wabią samice słynnym "kukuku". A potem zajmują się odciąganiem małych ptaszków od ich gniazd. Kiedy ptasi drobiazg (taki jak pleszki czy świergotki) widzi kukułkę, natychmiast stara się ją odgonić, bo wie czym to grozi. Ptaszki więc gonią samca, a tymczasem samica cichutko zakrada się do gniazda i znosi w nim jajo do złudzenia przypominające te, które już tam leżą. Na ogół samice starają się składać jaja w gniazdach gatunków, przez które wcześniej zostały wychowane. Zdarza się, że ptaszki poznają podrzutka i rozbijają albo wyrzucają jajo. Częściej jednak, na ich nieszczęście, je wysiadują. Piskalak kukułki wykluwa się po 11-13 dniach (czyli znacznie wcześniej niż jego przybrane rodzeństwo) i z zapałem ładuje sobie pozostałe jaja na plecy i wywala je z gniazda. Kiedy tylko olbrzymi piskalak kukułki wykluje się, rodzice karmią go jak szaleni. Małym ptaszkom nie przeszkadza nawet to, że kukułcze piskle może być od nich wiele razy większe.
Ten sposób na "wychowywanie" młodych wymaga od kukułek olbrzymiego wysiłku. Po pierwsze muszą być gotowe do składania jaj bardzo długo - od początku maja do połowy lipca. Po drugie żeby jakieś pisklę przeżyło, muszą podrzucić całą masę jaj. Szacuje się, że jedna kukułka znosi i podrzuca od 5 do 25 jaj w ciągu sezonu. W sumie kukułki potrafią podrzucić swe jajo 120 gatunkom ptaków mieszkających w Europie.
Kukułka występuje na terenach otwartych lub półotwartych, skrajach lasów, terenach rolniczych, unika środowiska miejskiego. Żywi się przede wszystkim owadami, szczególnie gąsienicami motyli (także owłosionymi niechętnie zjadanymi przez inne ptaki). Zjada także jaja ptaków, którym podrzuca własne.
 


Kukułka odlatuje na południe w sierpniu lub wrześniu a wraca w kwietniu.